با دکتر احسان نراقی درباره «امام خمینی و روشنفکران دینی»

دکتر احسان نراقی را در مراسم بزرگداشت دهمین سالگرد مهندس بازرگان که در سال ۱۳۸۳ در حسینیه ارشاد برگزار شد دیدیم. دکتر نراقی درخواست ما را برای مصاحبه پذیرفت و با وجود کهولت سن، خودش به محل اقامت ما در تهران آمد. شامگاه همان روز (سه شنبه ۲۹ دی ماه) پذیرای او بودیم. احسان نراقی آن شب گفت که پیشتر با استادمان حجت الاسلام و المسلمین سید حسن خمینی در جماران دیداری چند ساعته داشته است و فردا نیز قصد سفر به قم را دارد تا به دعوت حجت الاسلام سید محمود مرعشی بازدیدی از کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی داشته باشد. دکتر احسان نراقی سال ها مشاور دبیر کل اسبق یونسکو بوده است. صحبت ما حدود سه ساعت به درازا کشید که بخش های مربوط به موضوع «امام خمینی و روشنفکری دینی» را در اینجا می آوریم.

روشنفکری دینی:

شخصی که از بضاعتی قوی در آگاهی به مسایل جهانی، امور فرهنگی و فلسفی بهره مند بوده و دارای اعتقادات دینی نیز باشد روشنفکر دینی است. دولت فعلی(سید محمد خاتمی) و نخست وزیر کنونی ترکیه(رجب طیب اردوغان) نمونه ای از روشنفکری دینی محسوب می شوند.

تحول در حوزه :

در سال ۴۳ آیت الله خمینی با طرح مساله کاپیتولاسیون، ماجرای رژی در زمان ناصرالدین شاه را به یادها انداخت. رخداد رژی، زمینه ساز مشروطیت شد و ماجرای کاپیتولاسیون و تبعید آیت الله خمینی به خارج، حوزه را به حمله به دستگاه حاکمه وادار کرد که در پی آن، حوزه شخصیت مستقل پیدا کرد ولی شاه از این مسأله غافل بود. او نمی فهمید که تبعید آیت الله خمینی به مرکز بزرگ شیعه در نجف تا چه حد به سیاسی شدن حوزه کمک خواهد کرد. آیات عظام قم هم اکثرا اهمیت سیاسی این تحولات را در نظر نمی گرفتند.

در قم، تنها آیت الله شریعتمداری با تأسیس دارالتبلیغ اسلامی به آموزش های نوین می پرداخت. از سال ۴۳ به بعد، ورود مهندس بازرگان و آیت الله طالقانی و اتصال سنت مصدق به حوزه از یک سو و اشاعه آثار شریعتی در تبدیل شیعه انفعالی به شیعه اعتراضی از سوی دیگر، متضمن تغییرات اساسی بود که آیات عظام از نتایج آن غافل بودند که انقلاب بهمن ۵۷، یکی از عوارض آن بود.

انقلاب ایران و ویژگی های امام خمینی

دو عامل مهم درپیروزی انقلاب اسلامی مؤثر بود: شاه که مردم را ناامید کرد و شریعتی که در تحریک جوانان مؤثربود.  امام خمینی نتایج این دو حرکت را به نفع برقراری حکومت دینی در جهت رسیدن به اهدافی چون معنویت جهت داد. سخنرانی امت وامامت دکتر شریعتی، تکیه گاهی برای نظریه ولایت فقیه شد و امام نیز تأثیر مهمی در ساماندهی حرکت های مذکور داشت.

با بررسی این دو نظریه به این نتیجه می رسیم که «امت و امامت شریعتی» شباهت زیادی به ولایت فقیه آیت الله خمینی داشت. تأثیر مهم دکتر شریعتی، جذب جوانان بطرف حرکت امام خمینی بود هر چند امروز دیگر حرکت امام، تا حدی متوقف شده است.

فقیهی به دنبال حکومت دینی:

امام خمینی قابل مقایسه با هیچ یک از روحانیون دیگر نبود، هر چند که قضاوت در مورد شخصیت ایشان زود است اما به نظر من (که ایشان را بر همه روحانیون فعلی ترجیح می دهم) وجهه غالب ایشان اندیشه ایجاد حکومت دینی و نابودی حکومت پهلوی بود. ازطرف دیگر، ایشان همکاری خوبی با روشنفکران چون بازرگان داشت و این در میان سطوح بالای روحانیت نظیر نداشت.

به نظرمن ایشان با صداقت به بسیاری از اصول معتقد بود که امروزه کمتر شاهد آن هستیم. مثلا او حکومت دینی را برای بالا بردن صفای درون جامعه مؤثر می دانست و شاید اگر ایشان اکنون بودند، فضای جامعه به این شکل نبود. مشکلی که امروز در میان روحانیون رایج است و امام خمینی مرتکب آن نشد، کنار گذاشتن اجتهاد است. او از عوام نمی ترسید و در مسائلی چون موسیقی و شطرنج قاطعانه نظر خود را ابراز می کرد اما بعد از ایشان ما شاهد اجتهاد واقعی نبوده ایم. در شخصیت امام، وارستگی وجود داشت و برخورد های ایشان اصولی تر بود. تقوای ایشان از همه همردیفان خود بیشتر بود و قاطعیت ایشان موجب جلب نظر روشنفکران به امام شد. هر چند که ممکن است که انتقاداتی در زمینه رهبری جنگ یا اشغال سفارت آمریکا و یا اعدامها به ایشان وارد باشد، ولی در مجموع معدل ایشان از همه روحانیون دیگر بیشتر بود و نمره بالایی می گرفت. رهبری ایشان تأثیر زیادی در پیروزی انقلاب با کمترین تلفات داشت. اما آنچه که امروز وجود دارد ربطی به امام ندارد.

شاهکارهای امام:

دیدگاه خاص امام و نزدیکی ایشان به روشنفکران در دیگر روحانیون وجود نداشت. فکر امام از دیگران باز تر بود و دید سیاسی داشت. به نظر من (که بارها گفته ام) امام دو شاهکار بزرگ داشت: اولین شاهکار او انتخاب بازرگان به نخست وزیری بود. و دومین شاهکار امام به مخالفت او با انحلال ارتش باز می گردد.

من درمقاله ای که نوشته ام از جرج بوش به سبب عملکرد او در انحلال ساختار اداری  و نظامی عراق انتقاد کرده ام. او بایستی در عراق همان کاری را می کرد که امام پس از انقلاب در ایران انجام داد. امام به شدت با انحلال ارتش مخالف بود. من در جریان مذاکرات فروهر از طرف  نظامیان با امام بودم و می دانم که امام بر حفظ ارتش اصرار داشت و البته این کار از دیگر روحانیون ساخته نبود. امام از دیگران روشن تر بود و فکر بازی داشت. تجربه او و آشنایی اش با دنیای خارج و هوش سرشار از امتیازات امام بود. باید طلبه ها از این ویژگی ها آگاه شوند. روحانیون نزدیک امام و اطرافیان ایشان هم جزء روحانیون روشنفکر و انسانهای درستی بودند. یقینا اگر امروز بود، وضع ما به گونه دیگری بود ولی به هر صورت خدا نخواست.

اشتباه بنی صدر:

امام تا آخرین لحظات از بنی صدر حمایت می کرد و از او می خواست تا از مجاهدین جدا شود، ولی بنی صدر اشتباه کرد و ندانست که به خاطر امام قدرت پیدا کرده است. او به اشتباه خود پی برده و با مجاهدین قطع رابطه کرد. این مشکل بنی صدر از خود خواهی او ناشی می شد.

———–
در همین باره بخوانید:

با دکتر ابراهیم یزدی درباره «امام خمینی و روشنفکران دینی»

با دکتر ناصر میناچی درباره «امام خمینی و روشنفکران دینی»

با محمد بسته نگار درباره «امام خمینی و روشنفکران دینی»

این نوشته در امام خمینی و نواندیشان دینی ارسال و , , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

37 پاسخ به با دکتر احسان نراقی درباره «امام خمینی و روشنفکران دینی»

  1. قائم مقام می‌گوید:

    سخنرانی رهبرفقید انقلاب(ره) در ۵۸/۷/۲ در دیدار با مسئولین سپاه:

    مسئولیت کوچک شما حفظ نظام است و مسئولیت بزرگتر حفظ چهره ی اسلام است

    …. اما ما الان سر یک دوراهى واقع شده ایم که ممکن است با دست ما اسلام آن چهره زیبایى که
    دارد، در پیش کشورهاى خارجى یا دشمنهاى داخلى، آن چهره اش به طور دیگرى نمایش پیدابکند، که مکتب ما شکست بخورد.

    … چنانچه ما امروز یک کارى بکنیم که گفته بشود که آن وقت رژیم سلطنتى بود و این کارها را
    مى کرد، حالا هم که جمهورى اسلامى است و اسلام است و دم از قرآن مى زنند و دم از اسلام
    مى زنند و دم از ایمان مى زنند، حالا هم همان است.
    منتها لفظش فرق کرده است، معنا همان معناست.

    الفاظ تغییر کرده است، به جاى رژیم سلطنتى رژیم جمهورى گفته شده است، لکن عمل همان عمل است و برنامه همان برنامه

    …. برخلاف اسلام که باشد، هر فردى مى خواهد باشد، یک روحانى عالیمقام باشد، یک آدمى باشد که مثلا در رأس باشد، یک سرکرده باشد، وقتى دیدند برخلاف مسیر دارد عمل مى کند،هر یک از افراد موظفند که به او بگویند که این خلاف است،

    …..همه عالم الان چشمشان را دوخته اند که ببینند ما چه مى کنیم، ما راست گفتیم که حکومت عدل اسلامى ، یا خداى نخواسته خلاف گفتیم وخودمان هم غیر اسلامى هستیم وغیرعدل اسلامى باز اگر اینطور حساب بکنند که اینها غیر اسلامى اند، باز یک چیزى بود، اما بگویند که اسلام این است،شکست آن است که بگویند که اسلام این است که اینها پاسدارهایشان هستند و اینها
    هم آخوندهایشان

    صحیفه امام ج ۱۰ ص ۱۰۶

    [پاسخ]

  2. جواد می‌گوید:

    بابا بدجوری گازشو گرفتید. یکم یواشتر.
    من هر وقت میام ۳ یا ۴ تا پست جدید گذاشتید. آخه آدم عاقل نتیجه چهار پنج سال کار کردنو که یه ماهه به باد فنا نمیده.

    [پاسخ]

  3. ابوذر می‌گوید:

    سلام به این نوشته پیوند دادم

    [پاسخ]

  4. علی می‌گوید:

    جل الخالق!شما و آقا مرتضی مدعی هستید که طلبه اید و لی بیشتر نوشته های شما بی ارتباط باحوزه تخصصی شماست! بهتر نیست بیشتر به مسائلی بپردازید که در حوزه کاری شماست؟ در این صورت کمتردچار اشتباه می شوید.

    [پاسخ]

    m . j . m پاسخ در تاريخ بهمن ۲ام, ۱۳۸۸ ۱:۲۴ ق.ظ:

    کی الان تو حوزه تخصصی اش کار میکنه ، که این دو نفر بکنن . اگه کار و تخصص با هم همخونی داشت که الان وضع مملکت اینجوری نبود .

    [پاسخ]

  5. سلام خدمت آقای فتحی و ابطحی عزیز.ممنون از انتشار این مصاحبه ها.قطعا برای انتشار وسیع تر و چاپ این گفتارها فکری کرده اید.
    این مصاحبه به احسان نراقی به نظرم جالب تر از بقیه بود.البته دلیلش را خودم هم نمی دانم .ولی نمی دانم چرا این را چند بارخواندم.موفق باشید.

    [پاسخ]

  6. خسته نباشید دوستان! در حال استفاده کردن از مباحثیم.
    گفت و گو با دکتر یزدی بسیار مفید بود.
    موفق باشید.

    [پاسخ]

  7. رحیم می‌گوید:

    اگر صدر اسلام بودید از کعب الاحبار حدیث نقل میکردی .
    حالا یک کمونیست قدیمی مجتهد شناستون شده .
    نشان لژیون دونور چی هست و در فرانسه به کدام افراد اعطا میشود .

    [پاسخ]

    حمید رضا راهنمایی پاسخ در تاريخ بهمن ۱ام, ۱۳۸۸ ۷:۵۳ ق.ظ:

    این طعنه مجتهد شناس به کسی است که از نوادگان ملا احمد نراقی و ملامهدی فاضل نراقی می‌باشد. طبیعتاً نباید خیلی با طبقه روحانیون نا آشنا باشد

    [پاسخ]

    m . j . m پاسخ در تاريخ بهمن ۲ام, ۱۳۸۸ ۱:۱۹ ق.ظ:

    ملا مهدی و ملااحمد نراقی در حدود دویست سال پیش می زیستن و این ربطی به این آقای احسان نراقی مجتهد شناس باشن نداره . در سوابق تحصیلی ایشان هم چیزی که دال بر تحصیلات دینی باشد وجود ندارد .

    [پاسخ]

    علیرضا پاسخ در تاريخ خرداد ۹ام, ۱۳۸۹ ۷:۵۰ ق.ظ:

    دوست عزیز متاسفانه شما آقای احسان نراقی را نمی شناسید بهتر است ابتدا مطالعات تاریخی، اجتماعی خود را گسترش دهید و آنوقت اظهار نظر کنید. آقای احسان نراقی در ابتدا درس طلبگی خوانده و پس از چندین سال درس و بحث از صفوت طلبگی جدا و مکلا شده.

    رحیم پاسخ در تاريخ بهمن ۲ام, ۱۳۸۸ ۲:۳۶ ق.ظ:

    با این حساب کیانوری نوه شیخ شهید و دوست این اقا چون ایت الله زاده بوده با شناخت از اون طبقه توده ای شده
    چرا یکبار درست استدلال نمیکنید

    [پاسخ]

  8. زهرا می‌گوید:

    خیلی وقت بود تو ذهنم دنبال نظرات احسان نراقی نسبت به اید دوران بودم.چه خوب کاری کردید.می شه به کل مصاحبه دسترسی پیدا کرد؟

    [پاسخ]

  9. عبدل می‌گوید:

    به نظر من هم دارید باپشت سر هم گذاشتن مصاحبه ها حرومشون می کنید.

    من دو تامصاحبه یزدی و نراقی رو خوندم جالبه هر دوشون اشاره کردن اگر امام الان بود وضعیت بهتر بود. میترسم با این وضعیتی که پیش میریم یه ۲۰ سال دیگه ازشون بپرسیم بگن امام که هیچی اگه فلانی هم بود وضعیت بهتر بود

    [پاسخ]

  10. نيلوفر می‌گوید:

    بابت لینک علی کوچولو دیگه کوچیک نیست مرسی!!!
    خیلی باهاش گریه کردم
    مصاحبه هاتون هم جالب بود. 😉

    [پاسخ]

  11. نيلوفر می‌گوید:

    راستی تو این مصاحبه هاتون اگه وقت کردین از علیرضا بهشتی یه خبر جدید بذارین من فعلا فیلتر شکن ندارم.مرسی مرسی مرسی

    [پاسخ]

  12. سعید می‌گوید:

    احسان نراقی حقیقتا یک گنجینه است. یک گنجینه بسیار ارزشمند و گرانبها. به همه دوستان توصیه میکنم کتاب «از کاخ شاه تا زندان اوین» را بخوانند علی الخصوص دوست متوهمی که ایشان را کمونیست قدیمی خوانده است.

    [پاسخ]

  13. سلام می‌گوید:

    این لینک بی ربطی اما دیدنش خالی از لطف نیست
    پرنده صلحی که تنها به جرم رنگش، کشته شد!
    http://www.akbaralami.com/Public/ContentBody.aspx?ContentID=3296

    [پاسخ]

  14. کاکولوگیا می‌گوید:

    دیشب خواب شما ۲ نفر را دیدم
    شمایی که تو این عکس هستی نشسته بودی رو یه نیمکت من امدم ازتون درباره حکمت خدا و سرنوشت و اختیار انسان سوال پرسیدم اما شما خیلی سرد برخورد کردی بعدشم پا شدید رفتید و جواب من را ندادید
    امیدوارم در واقعیت خوش اخلاقتر از اینی که در خواب دیدم باشید

    [پاسخ]

    علی اشرف فتحی پاسخ در تاريخ بهمن ۱ام, ۱۳۸۸ ۳:۵۸ ب.ظ:

    لابد قیافه ت شبیه اطلاعاتی ها بوده ترسیدم 😀

    [پاسخ]

    آسو پاسخ در تاريخ بهمن ۱ام, ۱۳۸۸ ۵:۴۹ ب.ظ:

    حالا نیست تیپ خودت خیلی فشنه
    ولی کارتون قشنگه امیدوارم به سراغ خانواده های قربانیان انقلاب هم رفته باشید مثل شهدای محراب

    [پاسخ]

    فهیمه پاسخ در تاريخ بهمن ۱ام, ۱۳۸۸ ۱۰:۳۰ ب.ظ:

    عمو جان اگه فکر میکنید یه برادر یا خواهر شریف اطلاعاتی رو میتونید از روی چهره شناسایی کنید …

    [پاسخ]

  15. دانشجوی شریف می‌گوید:

    پیشنهاد می کنم به مناسبت چهلم آیت الله العظمی منتظری با همسر ابشون مصاحبه کنید
    خیلی جالب میشه 😛

    [پاسخ]

    علی اشرف فتحی پاسخ در تاريخ بهمن ۱ام, ۱۳۸۸ ۷:۵۹ ب.ظ:

    متأسفانه همسر ایشون کسالت داره و اصلا وضعیت روحی و جسمی مناسبی نداره

    [پاسخ]

    میثم پاسخ در تاريخ بهمن ۱ام, ۱۳۸۸ ۱۱:۲۱ ب.ظ:

    خیلی ناراحت شدم.
    ان شاالله خدا به حق حسین(ع) شفاشون بده.آمین

    [پاسخ]

  16. فهیمه می‌گوید:

    سلام ببخشید فرصت نکردم هیچ کدوم از مصاحبه ها رو بخونم.ولی با دیدن اسم دکتر نراقی یاد یه کتاب قشنگ افتادم که خیلی توی تغییر نگرشم تاثیر داشت.گفت و گوی ابراهیم نبوی با دکتر با عنوان در خشت خام.به همه توصیه میکنم بخونند.مقدمه ی خود داور هم شاهکاره.

    [پاسخ]

  17. فهیمه می‌گوید:

    راستی عمو جان مستند پدرتون پخش شد؟
    یه چی دیگه.مناظره ها رو دارید؟!امشب خیلی مناظره ست،انصافا!

    [پاسخ]

    علی اشرف فتحی پاسخ در تاريخ بهمن ۱ام, ۱۳۸۸ ۱۰:۳۴ ب.ظ:

    فعلا که خبر ندادن. مناظره امشب که شاهکاره. داغ ترین مناظره تاریخ بشریته. ولی کاش به جای بروجردی یا حسین شریعتمداری رو می آوردن یا قاضی مرتضوی رو. اونوقت دیگه داغ داغ می شد!

    [پاسخ]

    م پاسخ در تاريخ بهمن ۲ام, ۱۳۸۸ ۱۲:۱۴ ب.ظ:

    اوه.گفتی آقای فتحی!من که از ترس اینکه این آقایون همدیگه رو بکشند نتونستم این مناظره جنجالی رو تا آخر دنبال کنم!!
    من نمی دونم این آقایون چی فکردند؟ منظورشون چیه واقعا؟!!
    من فقط غصه می خورم برای کسانی که عقلشون به حرفای این آقایونه و هر حرفی که صدا سیما به خوردشون میده باور می کنند بدون حتی یک علامت سوال در ذهنشان!!

    [پاسخ]

    آسو پاسخ در تاريخ بهمن ۲ام, ۱۳۸۸ ۶:۴۱ ب.ظ:

    این حسینیان از ما شرم نداره از خدا چی
    وقتی میگه مردم را کشتند
    خنده دار تر این که میگفت به قرآن توهین شده
    ایرنا روش کم شد و از فرط خجالت دیگه چیزی نمیگه این بی شرم ول نکرده
    البته علی آقا شما انصاف ندارین شریعتمداری فعلا درگیر کشف دخالت آمریکا در زلزله هائیتی است به چند کار باید برسد(جان من یکی به این بگه بمب اتم هیروشما زلزله ای معادل ۵ریشتر هم نتوانست ایجاد کند)
    از حسینیان بعید نبود با یه عکس سعید امامی میومد
    فقط این مشخص شد که صدا سیما فهمید این شامورتی بازی ها مردم را راضی نمیکنه و فهمیده با حضور امثال اطاعت بیشتر ضرر کرده و دستشان رو می شود پس روند گذشته را باز در پیش گرفتند خنده دارترین حرف حسینیان هم این بود که در مورد باز شماری آرا گفت و قانون اساسی که باید به شورای نگهبان شکایت برد یک بازشماری آرا اتو کشیده یا شکایت نزد نهادی که با حمایت علنی و غیرقانونی خودش قانون شکنی کرده به درد خودشان میخورد
    کاش شما دو برادر هم بگید چی شده که هزار برابر از من تندتر تایید میشه مال من نه؟؟؟؟؟؟؟؟بی ربط به موضوع هم که نبودن
    اسم این مناظره نبود از خود متشکری بود

    [پاسخ]

    مهندس پاسخ در تاريخ بهمن ۲ام, ۱۳۸۸ ۱۰:۱۴ ب.ظ:

    همه چیز رو به مسخره نگیر آسو جان، علم محدودیت نداره. امکان نقش داشتن آمریکا در زلزله‌ها واقعاً بعید نیست؛ اینو جدی می‌گم. دلم می‌خواد نظرت رو راجع به مطالب این لینک بدونم:
    http://gol-e-sorkh.blogfa.com/post-48.aspx

    و یا این فیلم همون موقع‌هایی که پدیده “کشند قرمز” توی خلیج فارس اتفاق افتاده بود توسط فردی گرفته شده که هیچ ارتباطی با آقای شریعتمداری نداره (لینک فیلم توی وبلاگ هم هست):
    http://www.4shared.com/file/80567031/9c6fa63f/___.html

    البته به نظر من بهترین شانسی که آمریکایی‌ها دارن اینه که مخالفینشون امثال آقای شریعتمداری هستند.

    آسو پاسخ در تاريخ بهمن ۳ام, ۱۳۸۸ ۱۰:۳۸ ق.ظ:

    ببین مهندس جان کشند قرمز سارس و حتی ایدز بوی حمله های علمی آمریکا رو میده قبول حتی اون پدیده دریای خزر هم همین طور قبول دارم ولی اگر مهندسی که مطمئنا هستی عزیز دلم یه زلزله ۷٫۳برابر دهها بمب اتم قدرت ایجاد میکنه همچین نیرویی اگر قابل کنترل و فرمان بود آمریکا اول استفاده مفید رو برا خودش میکرد همون استفاده که مهندسین ژاپنی ۲۰ ساله تو کفشن یعنی مهار و استفاده از انرژی زلزله برای تولید نیرو
    من طرفدار آمریکا نیستم ازش متنفرم ولی در مقابل دشمن قوی باید باهوش برخورد کرد نه این جوری واقعا پاراگراف آخرتون رو قبول دارم

    مهندس پاسخ در تاريخ بهمن ۳ام, ۱۳۸۸ ۱۰:۱۲ ب.ظ:

    یه مثال برات می‌زنم:
    یونانیان باستان از ۲۵۰۰ سال قبل قابلیت تخریبی انرژی خورشیدی رو می‌شناختن. به پیشنهاد ارشمیدس با کنار هم گذاشتن قطعه فلزهای صیقلی، آینه‌های بزرگی ساختند که قابلیت متمرکز کردن نور در یک نقطه رو داشت؛ به گفته تاریخ اونها کشتی‌های مهاجم رو به همین وسیله روی دریا آتیش زدند. اما دو هزار سال طول کشید که طریقه استفاده مفید و سازنده از انرژی خورشیدی رو بفهمند.
    توانایی آزاد کردن یک نیروی نهفته توی زمین یه چیزه، توانایی مهار اون نیرو برای اهداف سازنده یه چیز دیگه است.
    یه چیزی رو همیشه به خاطر داشته باش: (((خراب کردن همیشه خیلی راحت‌تر از ساختن هست.)))

    آسو پاسخ در تاريخ بهمن ۵ام, ۱۳۸۸ ۷:۱۷ ب.ظ:

    ببین برادر من حالا یا شاید خواهر من ولی فکر کنم برادر من آمریکا و هائیتی بسیار نزدیکن اگه حرکات صفحه های زمین در اطراف ساحل رخ میداد و خوب سونامی فلوریدا رو هم نایود میکرد تازه الانم با توجه به حرکت صفحات زمین خود آمریکا در خطره که شاید اونجا هم زلزله بیاد حتی اگر همچین سلاحی وجود هم داشته باشه آمریکا خودش رو به خطر نمیندازه

  18. محرمانه می‌گوید:

    شب بخیر،تمام مصاحبه هاتون عالیه و مثل همیشه پر از هیجان؛امروز فرصت کردم بخونم،آخه از دست شما آقایون که نبودتون یه دردسره و بودتون هزار دردسر 🙄 وقت نداشتم تا اینکه امروز فرصتش پیش اومد؛بابت روزانه ها و دوستان ممنون از شعر علی کوچولو و سکته دکتر بهشتی خیلی دلم گرفت ولی از نسبت ده برابری خوشحال شدم

    [پاسخ]

  19. بازتاب: تورجان » Blog Archive » با حجت الاسلام دکتر داوود فیرحی «درباره امام خمینی و روشنفکران دینی»

  20. بازتاب: محافظه‌کار بی‌ملاحظه « تورجان

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *