قفسی برای پرواز

علی اشرف فتحی: اینکه زنجانی باشی و دوستدار شعر هم باشی و در ماه اردیبهشت، چیزی درباره حسین منزوی ننویسی واقعاً نوبر است! حدود سه سال پیش درباره اش چند خطی نوشته بودم و یکی از زیباترین سروده های عاشورایی را که از شاهکارهای منزوی است آورده بودم:

ای خون اصلیت به شتک ها ز غدیران
افشانده شرف ها به بلندای دلیران
جاری شده از کرب و بلا آمده  آنگا
ه
آمیخته با خون سیاووش در ایران
تو اختر سرخی که به انگیزه ی تکثیر
ترکید بر آیینه ی خورشید ضمیران
ای جوهر سرداری سرهای بریده
وی اصل نمیرندگی نسل نمیران
خرگاه تو می سوخت در اندیشه ی تاریخ
هر بار که آتش زده شد بیشه ی شیران
آن شب چه شبی بود که دیدند کواکب
نظم تو پراکنده و اردوی تو ویران
و آن روز که با بیرقی از یک تن بی سر
تا شام شدی قافله سالار اسیران
تا باغ شقایق بشوند و بشکوفند
باید که ز خون تو بنوشند کویران
تا اندکی از حق سخن را بگزارند
باید که ز خونت بنگارند دبیران
حد تو رثا نیست، عزای تو حماسه است
ای کاسته شأن تو از این معرکه گیران

نکته مهمی که در آثار منزوی درخشش ویژه ای دارد توانایی وی در بهره گیری از ساده ترین، روان ترین و تازه ترین واژه ها برای بیان دشوارترین و پیچیده ترین حالات و احساسات درونی است. من این ویژگی را در غزل های دیگر شاعر ترک زبان کشورمان یعنی محمد حسین شهریار هم دیده ام.

شهریار که در زمانه زایش و اوج گیری نوگرایی در شعر و ادب فارسی، با همه وجود به دفاع از سنت گرایی در شعر برخاسته بود جسارت این را داشت که از رایج ترین و تازه ترین واژه های عصر ما در اشعار سنت گرایانه خود بهره ببرد.  منظومه «هذیان دل» یکی از این نمونه هاست که شهریار در آن هیچ ابایی از به کار گرفتن واژه هایی چون «فیلم»، «سینما» و … در اشعار خود ندارد.

این کار به ملموس تر کردن آثار شهریار کمک مهمی کرده است. شهریار حتی در شاهکار «حیدر بابایه سلام» و «طلاق» نیز از چنین خلاقیتی بارها بهره گرفته است.


*****


سخن از حسین منزوی بود و زلالی عاشقانه های او. در میان غزل های او بی گمان نمی شود از این یکی به سادگی گذشت:

خیال خام پلنگ من به سوی ماه جهیدن بود
و ماه را ز بلندایش به روی خاک کشیدن بود
پلنگ من ـ دل مغرورم‌ ـ پرید و پنجه به خالی زد
که عشق ـ ماه بلند من‌ ـ ورای دست رسیدن بود
***
گل شکفته خداحافظ، اگر چه لحظه‌ دیدارت
شروع وسوسه‌ای در من، به نام دیدن و چیدن بود
من و تو آن دو خطیم آری، موازیان به ناچاری
که هر دو باورمان زآغاز، به یکدگر نرسیدن بود
اگرچه هیچ گل مرده، دوباره زنده نشد اما
بهار در گل شیپوری، مدام گرم دمیدن بود
شراب خواستم و عمرم، شرنگ ریخت به کام من
فریب‌کار دغل‌پیشه، بهانه‌اش نشنیدن بود
***
چه سرنوشت غم‌انگیزی، که کرم کوچک ابریشم
تمام عمر قفس می‌بافت، ولی به فکر پریدن بود

این روزها شش سال از انزوای ابدی شاعر همیشه منزوی روزگار ما می گذرد و ما هنوز هم در حال بافتن قفس هستیم تا روزی پرواز کنیم …

درباره علی اشرف فتحی

21 تیر 1360 در زنجان زاده شدم. 17 شهریور سال بعد پدرم در کردستان شهید شد. 18 ساله بودم که پس از پایان مقطع پیش دانشگاهی به حوزه علمیه قم آمدم و اکنون در مقطع درس خارج مشغول به تحصیلم. تا خدا چه خواهد ...
این نوشته در فرهنگ و هنر ارسال و , , , , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

5 پاسخ به قفسی برای پرواز

  1. مسعود می‌گوید:

    نمیدونستم این شعری که کوروش یغمایی خونده ، مال حسین منزویه!مرسی

    [پاسخ]

  2. جوادجان می‌گوید:

    واقعا خوشحالم که دوباره به فضای مجازی برگشتید. بعد از اون اعلامیه ترحیم فکر کردم تا مدت ها نمیتونم سایت شما رو فعال ببینم.
    به هر حال امیدوارم که روند قبلی رو با جدیت ادامه بدید.
    راستی اگه میشه سلسله مصاحبات روشنکفران دینی و امام خمینی رو ادامه بدید.
    موفق باشید.

    [پاسخ]

  3. روح اله رياضي می‌گوید:

    سلام
    من خودم با کتاب از ترمه و تغزل اش خیلی حال کردم

    [پاسخ]

  4. سلام.اینکه زنجانی باشی و مقدمه مرحوم «منزوی » بر «از خاموشی ها و فراموشی ها » را نخوانده باشی هم نوبر است. البته من مطمئنم که شما خوانده ای و مخاطب آن درد دل شما نیستی .اما خواستم به خودم و به جماعت اهل هنر متذکر شوم که واقعا کاری می کردند و می کنند که «جوانان ما منزوی نشوند» این جمله اخیر را هم سر کوچه منزوی نوشته بودند و البته به این شکل «کاری کنید جوانان ما منزوی نشوند» منزوی در مقدمه کتاب مذکور می نویسد:« چه عیبی دارد اعتراقف کردن به اینکه شهر من با شهروند شاعرش چنذان مهربان نبوده است؟به گمانم این اعتراف نه از شهر چیزی می کاهد، و نه از شهروند…..اما شهر من، پس از این اعتراف،مثل شهر من پیش از این اعتراف خواهد بود ….»

    [پاسخ]

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *