روزی روزگاری شهرت

علی اشرف فتحی: می خواهم درباره چند چهره مشهور سالیان دور بگویم. چهره هایی که در دهه نخست انقلاب از مشهورترین و بانفوذترین افراد نظام بوده اند. بی تردید در میان چنین چهره هایی نام آیت الله حسینعلی منتظری نجف آبادی در صدر قرار می گیرد.

آیت الله منتظری - ماه رمضان 1429 - شهریور 1387

وی مهم ترین شاگرد فقهی امام خمینی شمرده می شود. همانگونه که دوست صمیمی او یعنی استاد مرتضی مطهری برجسته ترین شاگرد فلسفی امام بوده است. امام خمینی تنها درباره این دو شخصیت مهم علمی و سیاسی معاصر ما لقب «حاصل عمر» را به کار برده است. شاید به دلیل همین پیوند استوار مطهری و منتظری بود که وقتی چند سال پیش حسین شریعتمداری طبق معمول دو دهه گذشته، آیت الله منتظری را «شیخ ساده لوح» خطاب کرد، دکتر علی مطهری فرزند استاد مطهری و نماینده فعلی تهران در مجلس به شریعتمداری یادآور شد که او در جایگاهی نیست که درباره شخصیتی چون آیت الله منتظری با این لحن سخن بگوید. علی مطهری به شریعتمداری متذکر شد که فقط امام خمینی که استاد آیت الله منتظری بوده و برای وی نقش پدری داشته، می تواند اینچنین با شاگردش سخن بگوید. البته تنها شریعتمداری و دیگر همفکران اصولگرایش نبوده اند که آیت الله منتظری را ساده لوح می دانند. دکتر کریم سنجابی وزیر فرهنگ دولت مصدق و نخستین وزیر خارجه جمهوری اسلامی نیز که رهبر جبهه ملی ایران هم بود، در خاطراتش (صفحه ۴۱۱ ) به سادگی آیت الله منتظری اشاره کرده است. همچنین آیت الله شیخ صادق خلخالی که تا پایان عمر از مریدان و مروجان آیت الله منتظری بود و نسبت به نقض حقوق وی هشدار می داد، در خاطراتش (ص ۲۲۹) چنین صفتی را به آیت الله داده است. به هرحال آیت الله منتظری این روزها با وجود اینکه ۸۷ ساله است و علاوه بر کهولت سن از بیماری پروستات نیز رنج می برد، مثل رمضان چند سال اخیر ظهرها در دفترش نماز می خواند و به تدریس کتاب «جامع السعادات» مرحوم نراقی که کتابی اخلاقی است، می پردازد. او حتی در درس اخلاقش ابایی ندارد که از سوفیا لورن بازیگر مشهور سینما نام ببرد و بگوید: « برخی آنقدر به مسائل بی اهمیت می پردازند که مثلاً حاضرند به جای امور خیریه و مفید، پول کلانی بدهند تا کفش های سوفیا لورن را بخرند و نگهدارند!» دیروز پنج شنبه که سر درس چند بار نام سوفیا لورن را برد، حاضران در جلسه که غالباً روحانی بودند، به هم نگاه می کردند و درباره سوفیا لورن می پرسیدند! چرا که او را نمی شناختند! نکته جالب دیگر اینکه آیت الله منتظری دیروز در ابتدای درس با اشاره به اهمیت ویژه نماز جمعه، تأکید کرد که حرمت نماز جمعه باید حفظ شود و به همین دلیل ظهرهای جمعه درس نداده و نخواهد داد. امام خمینی، آیت الله منتظری را از دخالت در مسایل سیاسی منع کرد، ولی در دو دهه گذشته که آیت الله از رده های بالای تصمیم گیری کنار گذاشته شده، از اظهار نظرهای انتقادی دست نکشیده است. انتقاد تند وی از شاگردش*  آیت الله خامنه ای در آبان ۱۳۷۶ منجر به حصر پنج ساله وی شد.

حجه الاسلام سید هادی هاشمی داماد آیت الله منتظری

یکی از کسانی که همواره متهم به تأثیرگذاری در آیت الله منتظری و تحریک وی علیه نظام شده است، دامادش حجه الاسلام سید هادی هاشمی است. وی از مبارزین و زندانیان سیاسی پیش از انقلاب است. در جریان حوادث سال های پایانی عمر امام که بسیاری از نزدیکان آیت الله منتظری بازداشت و برخی نیز اعدام شدند، سید هادی هاشمی نیز مدتی زندانی و از قم به استان سمنان تبعید شد. مسؤولین وقت، سید هادی را متهم اصلی فعالیت های سیاسی  منتقدانه و گاه تندروانه بیت قائم مقام رهبری می دانستند. در این جریانات، حجه الاسلام سید مهدی هاشمی برادر سید هادی محاکمه و اعدام شد. سید هادی در دو دهه انزوای پدر زنش نیز چند بار زندانی شد. اشرف منتظری دختر آیت الله و همسر سید هادی نامه های سرگشاده ای در اعتراض به محدودیت های اعمال شده علیه پدر، شوهر و برادرانش نوشته است.

آیت الله مرتضی فهیم کرمانی

علاوه بر آیت الله منتظری، امام خمینی روحانی مهم دیگری را نیز از مناصبش برکنار و از دخالت در امور سیاسی منع کرد. آیت الله مرتضی فهیم کرمانی که از نویسندگان مهم حوزه و مبارزین شاخص پیش از انقلاب بود، به دلیل صدور حکم نادرست علیه یکی از افراد برجسته کرمان به نام فدایی که منجر به اعدام وی شده بود، از سوی امام برکنار شد. فدایی معلمی خواننده بود و تصنیف های معروف و محبوب داشت. چندی یعد او را به هنگام ورود به خانه اش با مسلسل به گلوله بستند. قاتل که سوار بر موتور از محل جنایت گریخت آقای کازرونی محافظ فهیم کرمانی در روزهای آغاز انقلاب و خود قبل از انقلاب شخصی علاقمند به کارهای فرهنگی بود و کتابفروشی کوچکی به نام « بعثت » داشت. فهیم کرمانی که از روحانیون مورد علاقه دکتر شریعتی بود و روابط گسترده ای با طیف روشنفکران مذهبی داشت، در قم مدرسه علمیه کرمانی ها را برای تربیت طلاب بنیان نهاد. این مدرسه از مراکز مهم فعالیت های انقلابی طلاب بود و در دوران جنگ ایران و عراق نیز بیش از صد شهید و دهها جانباز و آزاده را تقدیم انقلاب کرد. فهیم کرمانی پس از انقلاب نماینده مجلس و حاکم شرع شد. وی در دوران نمایندگی اش نیز یک بار به دلیل طرح سؤالی از ولایتی وزیر خارجه دولت مهندس موسوی، از سوی امام توبیخ شد. فهیم کرمانی بر خلاف آیت الله منتظری به توصیه استادش امام خمینی وفادار ماند و از دخالت در امور سیاسی پرهیز کرد. او اکنون به عنوان یکی از علمای حوزه، از طلاب سطوح عالی حوزه امتحان شفاهی می گیرد. البته در درس استادش آیت الله منتظری هم شرکت می کند. یکی از دغدغه های کنونی فهیم کرمانی بازپس گیری مدرسه کرمانی ها از هیأت مدیره فعلی آن است. این مدرسه پس از برخورد امام با فهیم،از سوی بنیانگذار جمهوری اسلامی در اختیار مجید انصاری و دوستانش قرار گرفت. فهیم کرمانی خود را متولی شرعی مدرسه و مؤسس آن می داند و خواهان نظارت بر آن است. پس از رحلت امام، محمد رضا باهنر نایب رئیس فعلی مجلس از آیت الله خامنه ای خواست که با تغییر حکم امام، مدرسه به آقای فهیم بازگردانده شود. اما رهبری با این کار مخالفت کرد. مجید انصاری و دوستانش با استناد به حکم امام که در جلد ۲۱ صحیفه امام هم آمده، خود را متولی شرعی مدرسه می دانند. دوران تحصیل من در این مدرسه (سالهای ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۱) همواره با جدال بی نتیجه این دو طرف سپری شد. چند ماه پیش از دوستانم شنیدم که کار به داوری آیت الله محمد یزدی رییس سابق قوه قضائیه و عالی ترین مقام فعلی حوزه علمیه قم کشیده شده و آیت الله یزدی نیز تلویحاً جانب آیت الله فهیم را گرفته و گفته که حکم امام درباره آقای فهیم مشمول مرور زمان شده است. استناد آقای یزدی به این گفته امام بوده که ملاک، حال فعلی افراد است.

حجه الاسلام سید سراج الدین موسوی فرمانده حفاظت بیت امام و آخرین فرمانده کمیته های انقلاب اسلامی

با وجود همه اختلافات پیشین، روابط بیت امام خمینی و بیت آیت الله منتظری در سال های اخیر نسبتاً گرم شده است. در انتخابات ریاست جمهوری سه سال قبل، هر دو بیت از هاشمی رفسنجانی در برابر احمدی نژاد حمایت کردند.  آن زمان حجه الاسلام مهندس احمد منتظری پسر آیت الله گفت که هاشمی دیگر آن هاشمی قبل نیست و تغییر کرده است. هاشمی نیز همان روزها در یک تماس تلفنی از آیت الله دلجویی کرد. دو سال پیش نیز یکی از نوه های آیت الله منتظری (میثم هاشمی پسر سید هادی) با دختر حجه الاسلام سید سراج الدین موسوی از مسؤولین مهم دفتر امام خمینی و مسؤول حفاظت بیت امام ازدواج کرد. سید سراج از دوستان بسیار نزدیک و مورد اعتماد زیاد مرحوم سید احمد خمینی بود. او در سال های پایانی عمر امام، فرمانده کمیته انقلاب اسلامی هم بود. سید سراج که زمان خاتمی، سفیر ایران در پاکستان هم شد، اکنون رفت و آمد زیادی به بیت آیت الله منتظری دارد و در درس های او هم هفته ای یکی دو بار شرکت می کند. سراج اخیراً کتابخانه اقبال لاهوری را در قم تأسیس کرده که یکی از پاتوق های اصلی حاج حسن خمینی و دیگر اعضای بیت امام خمینی است.

 

*  نگاه کنید به روزنامه جمهوری اسلامی، ۲۹ دی ۱۳۵۸، ص ۱۲ و نیز به «در مکتب جمعه» جلد دوم که مجموعه خطبه های آیت الله خامنه ای در زمان ریاست جمهوری است، و نیز بنگرید به مجله حوزه، شماره ۱۱، مهر ۶۴، ص۶۰، همچنین آیت الله خامنه ای در مصاحبه اول اردیبهشت ۱۳۶۳ به نویسنده کتاب «فقیه عالیقدر» گفته که مدتی در درس فلسفه (اسفار و اشارات) آیت الله منتظری شرکت کرده است (جلد دوم، ص ۳۶۳ کتاب). این کتاب در سال ۱۳۶۶ از سوی انتشارات صدا و سیما (سروش) منتشر شده است.

نوشته شده در روز جمعه پانزدهم شهریور ۱۳۸۷ ساعت ۰:۹

درباره علی اشرف فتحی

21 تیر 1360 در زنجان زاده شدم. 17 شهریور سال بعد پدرم در کردستان شهید شد. 18 ساله بودم که پس از پایان مقطع پیش دانشگاهی به حوزه علمیه قم آمدم و اکنون در مقطع درس خارج مشغول به تحصیلم. تا خدا چه خواهد ...
این نوشته در تاریخ, حوزه, سیاست, عکس ارسال و , , , , , , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

2 پاسخ به روزی روزگاری شهرت

  1. بازتاب: داستان مدرسه کرمانی‌ها « تورجان

  2. ماه میسان می‌گوید:

    تَه افراط همیشه تفریطه
    خخ
    کسی که ۵۷ به عصمت امام معتقد بود، ۶۷ عدالت امام براش قابل اثبات نبود هع
    #حسینعلی

    [پاسخ]

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *