کلاس درس نخبگان حوزه

آیت الله سید محمد محقق داماد

علی اشرف فتحی: چهل سال از درگذشت مرحوم آیت الله العظمی سید محمد محقق داماد یکی از بزرگ ترین علمای حوزه علمیه قم گذشت. این دانشمند بزرگ شیعی از علمای انگشت شماری است که حوزه درسی پرثمری داشته است. تدریس وی به گونه ای بود که فقط طلاب مستعد و درسخوان قم می توانستند از آن بهره ببرند. از همین رو شرکت در درس خارج وی از افتخارات دوران تحصیل بسیاری از بزرگان کنونی حوزه بوده است. مرحوم داماد که از شاگردان خاص و مورد عنایت مؤسس حوزه علمیه قم مرحوم آیت الله شیخ عبدالکریم حائری یزدی بود، پس از آنکه داماد شیخ شد، به «سید محمد محقق داماد» شهرت یافت.
وی که پرورش یافته حوزه علمیه یزد بود، پس از ورد به قم در کنار امام خمینی و مرحوم آیت الله اراکی و … از شاگردان ویژه مرحوم حاج شیخ عبدالکریم می شود. پس از درگذشت مؤسس حوزه نیز حوزه درسی وی رونق می گیرد. بیان دشوار و فنی وی سبب می شد که تنها طلاب ویژه قم  به درس وی بروند. از مراجع کنونی می توان به حضرات آیات منتظری، شبیری زنجانی، مکارم شیرازی، موسوی اردبیلی و نوری همدانی اشاره کرد که شاگرد وی بوده اند. همچنین بزرگانی همچون استاد مطهری، امام موسی صدر، دکتر بهشتی، مرحوم آیت الله شیخ مرتضی حائری یزدی، مرحوم آیت الله مشکینی، مرحوم آیت الله سید مصطفی خمینی، مرحوم آیت الله ربانی شیرازی، آیت الله جوادی آملی، آیت الله طاهری اصفهانی و دهها استاد برجسته دیگر از شاگردان این عالم بزرگ شیعی بوده اند.
آیت الله منتظری درباره استادش چنین می گوید:« مرحوم امام با آیت الله سید احمد زنجانی پدر آقای حاج آقا موسی شبیری زنجانی و مرحوم آقای داماد یک مباحثه سه نفری داشتند. این مباحثه عصرها در مدرسه فیضیه بود و یکی دو ساعت هم طول می کشید، مباحثه بیشتر بین مرحوم آقای داماد و مرحوم امام خمینی بود. گاهی اوقات صدایشان در همه مدرسه می پیچید.» –  خاطرات آیت الله منتظری، ج ۱، ص ۲۰۰ –
گویا آشنایی آیت الله منتظری و آیت الله مطهری هم در کلاس درس مرحوم آیت الله داماد شکل می گیرد و به دوستی صمیمانه تبدیل می شود. – خاطرات آیت الله منتظری، ج۱، ص۸۸-
آیت الله منتظری از ویژگی های استادش آیت الله داماد نیز سخن گفته است. وی در صفحات ۱۰۸ و  ۱۹۷ جلد نخست خاطراتش از مخالفت آیت الله محقق داماد با تقریر نویسی طلاب و نیز مخالفت ایشان با فلسفه سخن گفته است. گویا آیت الله داماد معتقد بوده که تقریر نویسی (جزوه نویسی دروس استاد) سبب افت علمی طلبه ها می شود. آیت الله جوادی آملی نیز درباره استادش چنین می گوید:« در آغاز ورود به حوزه علمیه قم  به درس‌های خارج فقه اساتید و علما سر زدیم و از میان درس‌های فقه، تنها درس خارج فقه مرحوم استاد آیت الله حاج سید محمد محقق داماد (رضوان الله تعالی علیه) را از همه آن دروس قوی‌تر و عمیق‌تر و مطلوب نظر دیدیم؛ زیرا ایشان فراغت خوبی داشتند و برای درس، تتبع کافی و مطالعه لازم را به عمل می‌آوردند. لذا محضر ایشان را حدود ١٢ الی ١٣ سال درک کرده و استفاده کردیم.»
همه شاگردان این استاد بزرگ حوزه از فنی بودن تدریس وی و تسلط شگرفش بر علوم حوزوی سخن می گویند. امری که درباره کمتر استادی شنیده شده است. امام موسی صدر همواره شاگردی مرحوم محقق داماد را از افتخارات دوره تحصیل خود می دانست. در اینجا جا دارد از امام جمعه فقید شهرمان مرحوم آیت الله موسوی زنجانی نیز یاد کنم که شش سال پیش در چنین روزهایی هنگام زیارت امام رضا (ع) درگذشت. وی نیز از شاگردان خوش فهم درس آیت الله محقق داماد بود. کمتر استادی است که حوزه درسی وی منجر به تربیت انبوه شاگردان برجسته شود. می شود گفت که خروجی درس آیت الله داماد خروجی کاملاً  مفیدی بوده است. این استاد را می توان نخبه پرورترین استاد حوزه قم در قرن اخیر دانست. اگرچه به دلیل عدم فعالیت سیاسی، چندان بین توده مردم شهرت نیافت.
آیت الله سید علی محقق داماد فرزند ارشد مرحوم آیت الله سید محمد محقق داماد

فرزندان وی نیز از استثنائات حوزه اند. معمولاً فرزندان علما (آقا زاده ها) از نظر علمی وضع چندان مطلوبی ندارند. با این حال سه فرزند آیت الله داماد از نخبگان ما بوده اند. آیت الله سید علی محقق داماد اکنون از استادان برجسته قم است که درباره ایشان نوشته بودم.

آیت الله سید محمد خامنه ای- سید محمد خاتمی و آیت الله سید علی محقق داماد

ایشان که افتخار شاگردی شان را داشته ام، از اعضای مهم جامعه مدرسین حوزه علمیه قم بودند که در پی پاره ای اختلافات از عضویت در جامعه کناره گیری کردند و اکنون علاوه بر فعالیت های علمی، به امور عام المنفعه نیز مشغولند.

سید محمد خاتمی - آیت الله دکتر مصطفی محقق داماد - مهدی کروبی

آیت الله دکتر سید مصطفی محقق داماد نیز اکنون از استادان برجسته رشته حقوق شمرده می شود و دانشگاه های داخل و خارج کشور تدریس می کند. وی ده سال (از سال ۶۰ تا ۷۰) ریاست سازمان بازرسی کل کشور و عضویت در شورای عالی قضایی را بعهده داشت. مرحوم مهندس جعفر محقق داماد هم که دو سال پیش درگذشت، از دانش آموختگان دانشگاه شریف (پیش از انقلاب) و از مدیران اقتصادی خوشنام بود.

======

با سپاس ویژه از آقای رضا لک زایی که مرا در تکمیل تصاویر این پست یاری کرد.

نوشته شده در روز پنجشنبه چهاردهم آذر ۱۳۸۷ساعت ۱۳:۸

درباره علی اشرف فتحی

21 تیر 1360 در زنجان زاده شدم. 17 شهریور سال بعد پدرم در کردستان شهید شد. 18 ساله بودم که پس از پایان مقطع پیش دانشگاهی به حوزه علمیه قم آمدم و اکنون در مقطع درس خارج مشغول به تحصیلم. تا خدا چه خواهد ...
این نوشته در تاریخ, حوزه ارسال و , , , , , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

7 پاسخ به کلاس درس نخبگان حوزه

  1. بازتاب: تورجان » روزگار وصل آیت الله

  2. بازتاب: امروز و دیدارها | من هم یک آقازاده هستم!!!

  3. بازتاب: تورجان » Blog Archive » شیخ الرئیس

  4. بازتاب: تورجان » Blog Archive » نادیده های یک کتاب

  5. بازتاب: مجله کوتاه خبری «قیلَ» – شماره 11 « تورجان

  6. بازتاب: دفاع روشنفکرانه از سنت « تورجان

  7. بازتاب: انعکاس عکس‌ها « تورجان

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *