مسجد پر غوغا

مراسم آغاز تجدید بنای مسجد جمکران در سال ۱۳۴۷

 

علی اشرف فتحی: قرن‌ها از ساخت مسجد صاحب‌الزمان (عج) در روستای جمکران قم می‌گذرد و این مسجد در کنار مسجد تاریخی سهله در شهر کوفه عراق در راستای ترویج مهدویت مورد علاقه و اقبال شیعیان بوده‌اند. با این حال حدود یک دهه است که مسجد جمکران معرکه آرا و دیدگاه‌های سیاسیون و روحانیون و روشنفکران قرار گرفته و هر یک سعی دارند با ذکر دلایلی حقانیت باور خود درباره سندیت و اعتبار این مسجد را عرضه کنند. این جدال از دوره اصلاحات و ترویج بی‌سابقه زیارت این مسجد از سوی یک جریان سیاسی آغاز شد و پس از قدرت گرفتن این جریان در سال ۸۴، جدال‌ها به اوج رسید و منتقدین جریان حاکم تا نفی سندیت مسجد نیز پیش رفتند.

در تازه‌ترین مباحث مرتبط با مسجد جمکران، آیت‌الله‌العظمی موسوی اردبیلی در گفتگویی با روزنامه جمهوری اسلامی که خود در چند سال اخیر از مخالفان سندیت و اعتبار جمکران بوده (اینجا و اینجا)، از نگاه منفی امام خمینی به این مسجد خبر داده و گفته‌اند: «من اصلاٌ ندیدم ایشان جمکران برود … من می‌رفتم، زیاد هم می‌رفتم ولی نه برای امام زمان، بلکه برای اینکه برویم آنجا تفریح. با دوستانی مثل [آیت‌الله] آقا سید ابوالفضل میرمحمدی، [مرحوم آیت‌الله] آقای آذری [قمی] ،  [مرحوم آیت‌الله] آقا سید مهدی روحانی چند نفری می‌رفتیم آنجا و گاهی وقت‌ها کباب درست می‌کردیم، باهم می‌خوردیم. بعد در کوهها پیاده روی می‌کردیم. امام این کاره نبود و از این کارها نمی‌کرد.[مسجد جمکران] یک جای مخروبه‌ای بود که دو سه ایوان داشت، کسی هم نمی‌آمد. ما روزهای پنج شنبه جمعه می‌رفتیم. جمکران بعدها رواج پیدا کرد. ولی می‌گویند آن شیخی که خواب دیده – آقاشیخ حسن- و حضرت(ع) به او گفته آنجا مسجدی بسازد آدم خوبی بود، ما شنیدیم که آدم خوبی بوده و دروغگو نبود.»

اگرچه آیت‌الله‌العظمی موسوی اردبیلی تصریح کرده‌اند که شاهد حضور امام در مسجد جمکران نبوده‌اند، اما اصل این حضور را به طور مطلق نفی نکرده‌اند. ولی حجه‌الاسلام رضوی یزدی عضو مجمع روحانیون مبارز در سخنانی که سایت رسمی وابسته به بیت امام خمینی آن را منتشر کرده است، صریحا از عدم حضور امام خمینی در مسجد جمکران خبر داده و قاطعانه از عدم اعتقاد امام به این مسجد سخن گفته است. وی گفته که: «فضیلت مسجد جمکران تنها به اندازه مسجد محله ماست. اما بسیاری از مردم کشورمان تحت تأثیر تبلیغات وسیعی که در این زمینه صورت می‌گیرد، در حالی در سطحی وسیع به زیارت این مسجد می‌روند که زیارت حضرت فاطمه معصومه را که ثواب زیارت ایشان به اندازه زیارت حضرت زهرای اطهر است، فراموش می‌کنند. لذا امام خمینی در تمام طول عمر با برکتشان هرگز به مسجد جمکران نرفتند.»

به نظر می‌رسد هر دو ادعای فوق دچار تردیدهای جدی است. علاوه بر آنکه سایت رسمی مسجد جمکران خاطراتی از حضور امام در این مسجد را منتشر کرده، مراجعه به صفحه ۱۹۵ جلد هفتم صحیفه امام که تنها سند رسمی درباره سخنان ایشان است حاکی از موافقت صریح ایشان با گسترش و عمران مسجد جمکران و تأیید ضمنی این مسجد می‌باشد. همچنین می‌شود به خاطرات معمرین حوزه علمیه قم درباره سفرهای متعدد امام و مرحوم آیت‌الله سید احمد زنجانی (پدر آیت‌الله‌العظمی شبیری زنجانی) به این مسجد در دوره جوانی مرحوم امام اشاره کرد.

از تأییدیه‌های متعدد علمای شیعه درباره این مسجد (اینجا و اینجا) و برخی اسناد ارائه شده که بگذریم، دست‌نوشته‌های خواندنی مرحوم آیت‌الله شیخ مرتضی حائری یزدی می‌تواند کمک خوبی به این مباحث باشد. البته اینها به معنی رد هرگونه انتقاد و ایراد به سندیت این مسجد و برخی حواشی مربوط به آن نیست، کما اینکه در سال‌های اخیر مباحث خوب و مفیدی در این باره مطرح شده (اینجا، اینجا و اینجا) و خواهد شد، ولی نکته‌ای که باید در هر نوشته محققانه رعایت شود این است که از استنادهای سست و بی‌پایه باید خودداری شود و نیز روشنفکری و نواندیشی با رد بی‌پایه و اساس معتقدات و گزاره‌های مشهور و رایج اشتباه گرفته نشود. تندروی و سلوک سیاست‌زده و غیر علمی در زیر سؤال بردن چنین معتقداتی که ریشه چند صد ساله دارد، تنها و تنها تلاش‌های مصلحانه و ضد خرافه را بی‌اثر و ابتر خواهد کرد.

 

درباره علی اشرف فتحی

21 تیر 1360 در زنجان زاده شدم. 17 شهریور سال بعد پدرم در کردستان شهید شد. 18 ساله بودم که پس از پایان مقطع پیش دانشگاهی به حوزه علمیه قم آمدم و اکنون در مقطع درس خارج مشغول به تحصیلم. تا خدا چه خواهد ...
این نوشته در دین ارسال و , , , , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

9 پاسخ به مسجد پر غوغا

  1. محمد رضا می‌گوید:

    مسجد جمکران سند داشته باشه یا نباشه، حالا که اسم امام زمان روش آمده و این همه آدم به عشق امام زمان و نه گعده و تفریح می رن اونجا، ورود به این مسئله چندان هم ضروری به نظر نمی رسه. بله این خیلی بده که بعضی ها میان میرن جمکران زیارت حرم حضرت معصومه نمی رن. یا به سخره گرفتن مردم در برخی از سوء استفاده ها چون قضیه چاه جمکران یا درست کردن مدفن برای امام زمان و…. اینها همه کارهای بدیه.

    [پاسخ]

  2. AMir می‌گوید:

    Agha, bande ke ba in khaterat e abaki site e jamkaran moteghaed shodam emam jamkaran narafte, shoma ro nemidoonam

    [پاسخ]

  3. محمدرضا می‌گوید:

    ‫آفت روحانیت شیعه عوام زدگی است‫، ‫تو خواهی از این سخن پند گیر خواه ملال

    [پاسخ]

  4. علی می‌گوید:

    سلام کار بسیار زشتی کردین که کامنت من رو سانسور کردین. لا اقل می تونستی منتشر کنی و کنارش توضیح بنویسی. جناب طلبه آزاد اندیش

    [پاسخ]

  5. رضی می‌گوید:

    با سلام .به نظر من این عوام زدگی باعث میشود بسیار ی از مسائل حاشیه ای در متن دین قراربگیرد و برعکس مسائل ای که متن دین هستند در حاشیه رود .بنگرید به نوع عزاداری ها و مراسمات مذهب یما چه درخت ها و چه دیوار ها و چه وووکه نماد برای دین شده اند مثل درخت خونبار قزوین وقمه زنی در خفا با این توجیه که مراجع عذر دارند که الان میگویند حرام است (افراد مشهوری را شنیده ام که اینکار را میکنند و از خطبا هم هستند والبته نمی خواهم مسئله ای بنام مسجد جمکران که بهر حال تقدس ذاتی از حیث مسجد بودن را دارد با این مسائل خرافی که جایگاهی در دین ندارند مقایسه کنم منتهی صحبت بر سر این است که چه ویژگی در این مسجد از حیث شرعی وجود دارد که اینقدر روی ان مانور میدهند ،به خاطر نامش،قدمتش،اینکه به دستور امام ساخته شده. اگر اینگونه باشد مسجد امام حسن عسکری هم که کنار حرم در حال ساخت است به دستور مستقیم این امام ساخته شده انهم نه در رویا .به نظر من اینگونه انتساب به امام زمان که افراد بیایند شب چهارشنبه انجا چون امام انجاست و دو تا چاه بگذارند برای نامه نویسی وووتقویت جنبه هایی است که نهایتا به سمت عوام زدگی در دین خواهیم رفت .حتی برداشتی که از نامه امام به حسن بن مثله جمکرانی است به نظر من ناظر به نفس مسجد است نه جمکران.ممنون

    [پاسخ]

  6. zahra می‌گوید:

    میلاد با سعادت اولین اختر تابناک امامت و ولایت حضرت علی(ع) به تمامی مسلمانان جهان مبارک باد

    [پاسخ]

  7. بنده خدا می‌گوید:

    ین نظر ما چه ایرادی داشت که چاپ نکردین. باشه، ولی‌ امیدوارم خودتون بهش فکر کنید.

    [پاسخ]

  8. سعید شاه حسینی می‌گوید:

    اقای فتحی، نویسنده مطلبی که از روزنامه جمهوری اسلامی لینک داده اید بنده هستم. البته قبلا هم در فیس بوک چند موردی با شما هم کلام شدم مانند بحث شهادت حضرت زهرا، ولی مع الاسف جنابعالی بیش از انکه به مستندات علمی توجه کنید در پی این هستید که حافظ میراثی باشید که از گذشتگان به ما رسیده و این دقیقا همان رسالتی است که روحانیت در تمام ادوار تاریخ و در تمام ادیان برای خود تعریف کرده و میکند. در این مقاله هم بسیار کوشیده اید راهی میانه را در پیش گیرید و با تمسک به نظرات برخی از علما تلویحا از سندیت مسجد جمکران دفاع نمایید غافل ازینکه ملاک ،مستندات و محکمات علمی است نه نظرات شخصی افراد، حتی اگر ان فرد، شخصی مثل مرحوم امام باشد.

    [پاسخ]

  9. بازتاب: جمکران ایرانی، جمکران اسلامی « تورجان

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *