معضلی به نام جزوه خوانی

سید مرتضی ابطحی: درس خواندن «شب امتحانی» تا چندی پیش تنها در دانشگاه‌ها دیده می‌شد و در حوزه‌های علمیه کمتر چنین بحثی پیش می‌آمد. اما چند سالی است که این وضعیت دامان طلاب حوزه را هم گرفته است. اگر پیش از امتحانات خردادماه یا شهریور به حوزه‌های امتحانی امتحانات طلاب سری بزنیم طلابی را خواهیم دید که مشغول خواندن جزواتی یک شکل هستند. جزواتی خلاصه از مطالب مهم کتاب همراه با چند نمونه امتحانی و پاسخ‌های تشریحی.

جزوات «تلخیص» دروس به منبع درآمد خوبی برای کتاب‌فروشی‌های اطراف حرم تبدیل شده‌اند. جزواتی که در صف مجوز انتشار نمی‌ایستند و به راحتی کپی می‌شوند و از این راه، خصوصا در ایام امتحانات سود سرشاری را برای فروشنده بدنبال دارند. در حال حاضر در بازار کتاب تقریبا برای تمام کتب حوزوی جزوه تلخیص وجود دارد.


فروش جزوات خلاصه دروس حوزوی به صورت کپی در قم – تابستان ۱۳۹۱

اگر چه خواندن جزوات تلخیص ضربه بدی به وضعیت علمی حوزه‌ علمیه قم وارد کرده است اما تنها مشکل، فرار طلاب از فشار کار نیست بلکه استاندارد نبودن سؤالات امتحانی نیز دلیل دیگری است که حتی طلاب زرنگ و درس‌خوان را نیز به خواندن و استفاده از جزوات تلخیص ترغیب می‌کند. بعضی از طلاب معتقدند بخشی از سؤالات امتحانی را می‌توان از جزوات فهمید و «اگر جزوه را خوب بخوانی برای قبولی مشکلی نخواهی داشت.»

البته مسؤولان حوزه برای سنجش واقعی میزان علمی طلاب، امتحانات شفاهی را نیز در نظر گرفته‌اند. در این امتحانات طلبه به صورت شفاهی به پرسش‌هایی که از متن انتخاب شده توسط دو استاد حوزه مطرح می‌شود پاسخ می‌گویند. متأسفانه این امتحانات نیز استاندارد واقعی ندارند و نمی‌توانند سنجش دقیقی برای میزان علمیت طلبه به شمار بیایند. ورای این مشکل نبود میزان مشخص در نوع برخورد ممتحن با طلبه نیز مشکل دیگری در این نوع امتحانات به شمار می‌آید. امانکته جالب آنکه در حال حاضر بعضی از دروسی که امتحان شفاهی از آن به عمل می‌آید نیز کتاب‌های مخصوص امتحان(مانند جزوات تلخیص) دارند!


جزوات تلخیص(سمت راست) و کتب خلاصه (به رنگ سبز رنگ- در سمت چپ تصویر) 

به نظر می‌رسد استفاده از روش‌های امتحانی کتبی یا شفاهی برای طلابی که دوره مقدمات را گذرانیده‌اند به تنهایی نمی‌تواند نتیجه واقعی امتحان را مشخص کند و طلبه باید در این دوره باید بتواند درباره مباحث درس، اقدام به نگارش مقاله علمی بنماید. در طول دوره تحصیل ما، کمتر استادی ما را ترغیب به نوشتن می‌کرد. طبق نقل بزرگان طلبه باید ۵ مرحله در درس خواندن را رعایت کند: «پیش مطالعه، حضور در درس، مطالعه، مباحثه، رفع اشکال.» در طول دوره تحصیل(خصوصا پس از دوره مقدمات که وقت تحقیقات علمی است) اما کمتر از نوشتن و خصوصا نوشتن مقالات تحقیقی سخن به میان آمده است. در حال در حوزه علمیه قم تنها برای اخذ مدرک کارشناسی ارشد طلاب مجبور به نوشتن مقاله تحقیقی به عنوان پایان نامه هستند و پیش از نوشتن پایان نامه نیز باید در کلاس‌های آموزشی روش نگارش پایان‌نامه شرکت کنند. امری که باید پیش از این به صورت عملی به طلبه آموزش داده می‌شد.

این نوشته در حوزه ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

3 پاسخ به معضلی به نام جزوه خوانی

  1. سمانه اسکندری می‌گوید:

    با سلام، مطلب بسیار جالبی بود. برای ما که تحصیلات حوزوی نداریم و چندان با فضای حوزه علمیه آشنا نیستیم، آشنایی با چگونگی گذران مدارج تحصیلی نکته بسیار جالبی است و از این که در این مجال بدان پرداختید، از شما کمال سپاس گزاری را دارم.

    [پاسخ]

  2. abbas می‌گوید:

    سخنان مالکوم ایکس رهبر سیاه پوستان آمریکا درباره برادری و برابری در اسلام
    کلیپی زیبا از شبکه نصر
    با زیر نویس فارسی
    http://www.nasrtv.com/modules/video/singlefile.php?cid=15&lid=7041

    [پاسخ]

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *