خداحافظ آقای مدیر

داستان۳۵ سال مدیریت جاویدی کرمانی در مدرسه کرمانیها

javidi

سید مرتضی ابطحی: «به طلبه هایی که در قم خانه داشتند، حجره نمی دادند. هجده سالم بود. پدرم مرا در حال خواندن کتاب های انگلیسی دید و فهمید که پنهانی دارم درس های دبیرستان را امتحان می دهم. گفت باید استکانت را آب بکشیم. تو دیگر نجس شده ای. دیگر آدم نمی شوی. از خانه من برو بیرون. از خانه بیرون آمدم. به باقر تلفن زدم. من آشنا دارم. برو مدرسه قدیری. به آقای جاویدی بگو به تو حجره بدهد»  (ناتنی/مهدی خلجی). کسانی که با رمان ناتنی آشنایی دارند با نام آقای جاویدی آشنا هستند.

جاویدی کرمانی باسابقه ترین مدیر مدارس حوزه علمیه قم است.  اگرچه امروز دیگر تمام طلبه ها در یک سیستم واحد تحصیل می کنند اما درسال های پیش از انقلاب، تحصیل در حوزه نظام مشخصی نداشت. طلاب بایستی خودشان مستقیما به سراغ اساتید می رفتند و درخواست تدریس می کردند که این کار مشکلات بسیاری را پیش می آورد. این جمله هنوز هم در حوزه معروف است که «نظم در بی نظمی است». اما با وجود چنین گرایشات فکری مدارسی در قم با یک برنامه منظم آغاز به کار کردند. دو مدرسه حقانی به سرپرستی آیت الله بهشتی و قدوسی و مدرسه آیت الله گلپایگانی را می توان آغازگر این راه دانست.

با فعالیت حجج اسلام کشمیری و فهیم کرمانی مدرسه کرمانیها هم بر اساس نظام منسجم و منظم تحصیلی و با مشورت با بزرگانی چون آیت الله شهید بهشتی، قدوسی، باهنر و اخوان مرعشی تأسیس شد. «آیت الله بهشتی با آن لحن گرم و صمیمانه اش فرمود: بسیار خوب است و ما هم تجربیات خود را در اختیار شما می گذاریم»(خاطرات حجت الاسلام و المسلمین محمد جواد کشمیری/۱۵۸). با بالاگرفتن کار کرمانیها طبعا نیاز به مدیری که علاوه بر آشنایی با دروس حوزه، وقت خود را به صورت متمرکز بر این مسئله بگذارد پیش آمد. گزینه مورد نظر متولیان کرمانیها حجت الاسلام حسین جاویدی کرمانی بود.

جاویدی آنطور که درمصاحبه ای با نشریه داخلی مدرسه کرمانیها، عرصه بیان داشته است پیش از طلبگی مدتی در دانشگاه افسری تحصیل کرده و پس از آن به حوزه آمد: «من خودم به طلبگی علاقه داشتم اما بعد از دبیرستان به دانشکده افسری رفتم. آنجا این شبهه برایم پیش آمد که شاید ماندن در ارتشی که با مردم برخوردهای خشن و خلاف شرع می شود، آیا ماندن درست است یا خیر؟ فلذا از محضر آیت الله العظمی بروجردی استفتا کردم و ایشان هم فرمودند که جایز نیست در ارتش بمانید. به همین خاطر بعد از دو سال از دانشکده افسری خارج شدم و به قم آمدم(در آنزمان ۲۶ سال داشتم).» دو سال حضور در ارتش روحیه جاویدی را نظم بیشتری بخشید و او بدون هیچ اغراق با دیگر هم سلکانش تفاوت چشمگیری از این جهت دارد. عادت وی این است که شاگردانش هر روز صبح، در مراسم صبحگاه شرکت کنند. کاری که در هیچکدام از مدارس قم سابقه نداشته است. وی هنوز هم با وجود سن بالای ۸۰ سال هر روز صبح به مدرسه می آید و به مسائل مستقیما رسیدگی می کند.

جاویدی اگر چه مدیر است اما سیر مدیریتی خود را از ابتدا با تحصیل دروس علمی و رسیدن به مرحله خارج سطح آغاز کرد: «وقتی به قم آمدم سال ۳۲ بود و مثل امروز نبود که استادان و کلاسهای مرتب و منظم داشته باشند و باید با شخصیتی قرار تدریس می گذاشتیم برای همین خاطر با چند نفر از اساتید از جمله آقای هاشمی رفسنجانی، موحدی کرمانی و مرحوم ربانی املشی شروع به خواندن کتب درسی کردم و تا درس خارج آقای بروجردی رسیدم. همین ایام بود که آقای فهیم کرمانی از من خواست که در تأسیس و اداره مدره کرمانیها همکاری کنم. آنزمان ها سه مدرسه داشتیم. یکی مدرسه کرمانیها، یکی مدرسه قدیری، و یک مدرسه دخترانه».

با اوج گیری مبارزات روحانیون علیه شاه، حجج اسلام کشمیری و فهیم کرمانی که دو متولی مدرسه کرمانیها بودند از قم تبعید شدند و جاویدی به تنهایی عهده دار مدیریت مدرسه شد. مشی انقلابی وی باعث شد تا از دعوت اساتید انقلابی همچون آقایان خلخالی، ری شهری، فاضل هرندی، عبایی خراسانی برای تدریس ابایی نداشته باشد.

«از سال ۵۲ دیگر تا کنون کارها را من بر عهده دارم. بعد از انقلاب هم چون آقایان در مجلس و جاهای دیگر مشغول شدند بنده در اداره مدرسه تنها بودم» (نشریه عرصه/شماره۵). پس از انقلاب به امر امام خمینی، مرتضی فهیم کرمانی از دخالت در امور مدرسه کرمانیها منع شد و نام جاویدی در کنار ۴ نفر دیگر در حکم امام برای مدیریت مدرسه کرمانیها آمد. «فعلا آقای مرتضی فهیم کرمانی نباید در مسائل سیاسی دخالت کند، و از این پس مدارس خواهران و برادران طلاب کرمانی ها در قم و کرمان زیر نظر آقایان حجج اسلام: جاویدی، محمدعلی انصاری، کشمیری، حسین هاشمیان و مجید انصاری اداره شود. ۲۴/۳/۶۷» (صحیفه نور/ ج ۲۱/ ص ۶۷)

نبود آزادی کافی برای انتخاب استاد همیشه یکی از اشکالات حوزویان سنتی به نظام منظم و مدرسه ای تحصیلی بوده است. جاویدی با مشی مدیریت خاص خود عملا این مشکل را رفع کرد و به جای آنکه صرفا مدیریت کند، پدری دلسوز برای طلبه هایش بوده است که با مشی دموکراتیک خود در عین آنکه سعی می کند طلبه هایش درس خوان و فعال باشند، به سخن آنها هم توجه می کند.

نام جاویدی ۸۲ ساله با بیش از ۳۵ سال سابقه مدیریتی در شرایط مختلف گره خورده است. اگر چه او امروز دیگر تصمیم جدی برای مدیریت کرمانیها ندارد اما نباید وی را بازنشسته قلمداد کرد. «آقای جاویدی» مربی ای است که بایدی از تجربه های وی در زمینه مدیریت استفاده کرد چرا که هیچ مدیری در حوزه قم نتوانسته است چنین سابقه درخشانی را از خود برجای بگذارد.

———

این نوشته(بدون  پاراگراف اول) در روزنامه روزنامه اعتماد ملی یکشنبه ۲۳/۱/۸۸ منتشر شد.

لینک مرتبط:
گزارشی از تحولات مدرسه علمیه کرمانی ها و حواشی بی سابقه آن

نوشته شده در  ۸۸/۰۱/۲۳ساعت ۱۸:۳۲

این نوشته در حوزه ارسال و , , , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

1 پاسخ به خداحافظ آقای مدیر

  1. بازتاب: اولین حجره؛ اولین مدرسه « تورجان

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *