اولین چالش حوزوی پس از انقلاب

گزارش روزنامه جمهوری اسلامی (ارگان حزب جمهوری اسلامی) از وقایع قم و تبریز در دی ماه ۱۳۵۸

علی اشرف فتحی: پس از آنکه آیت‌الله سید کاظم شریعتمداری با برخی مفاد قانون اساسی مخالفت کرده و به آن رأی نداد، تنش میان هواداران و مقلدان وی در قم و تبریز که در قالب حزب جمهوری خلق مسلمان متشکل شده بودند، با حامیان و مقلدان امام خمینی که بیشتر در قالب حزب جمهوری اسلامی متمرکز شده بودند، ابعاد وسیعی پیدا کرد. در تبریز، تصرف صدا و سیمای این شهر به دست اعضای حزب خلق مسلمان سبب عکس‌العمل قاطع مسؤولین قضایی شهر شد و حجة‌الاسلام حسین موسوی تبریزی حاکم شرع آذربایجان و از روحانیون شاخص جناح اصلاح‌طلب در سال‌های اخیر، حکم اعدام ده‌ها تن از عوامل وقایع تبریز و اعضای حزب خلق مسلمان را صادر کرد.

اما در قم نیز درگیری‌های تندی میان طرفین صورت گرفت. گزارش حجةالاسلام حمید زیارتی (روحانی) از تظاهرات ۱۵ دی ۱۳۵۸ در قم که علیه آقای شریعتمداری و حزب جمهوری خلق مسلمان برگزار شد، می‌تواند گویای ابعاد وسیع نخستین چالش حوزوی جمهوری اسلامی در نخستین ماه‌های تأسیس آن باشد:

«درجه تنفر و انزجار مردم قم نسبت به آقای شریعتمداری به حدی است که می‌توان آن را با تنفر نسبت به شاه در دوران سلطنت او مقایسه کرد. هرگاه نقش بازدارنده و کنترل امام نبود، ممکن بود مردم خشمگین از شریعتمداری چیزی باقی نگذارند. امروز خیابان‌های قم مملو از جمعیت بود. زن و مرد، بزرگ و کوچک همانند سیل به خیابان‌ها ریخته بودند و علیه او تظاهرات می‌کردند. شعارهایی که امروز مردم می‌دادند، چنین بود: … به جز امام خمینی، ایران ندارد رهبری / جمهوری اسلامی، چماق به دست نداره/ آن کس که رأی نداده، شیشه‌شکن میاره، چماق به دست میاره. و شعارهای تند و قهرآمیزی نیز به گوش می‌رسید از قبیل: مرگ بر سه مفسد روزگار، کارتر و سادات و شریعتمدار / این کاظم دیوانه، در میدان آستانه، اعدام باید گردد / خلخالی مُفسدش کن، ریش‌شو بکَن ولش کن»

منبع: شریعتمداری در دادگاه تاریخ، حمید زیارتی (روحانی)، قم: انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول، تابستان ۱۳۶۱، ص ۱۷۹