سالی بدون بهجت

سید مرتضی ابطحی: یک سال است که از رحلت مرحوم آیت الله العظمی بهجت می گذرد. آیین های یادبود در این هفته در حال برگزاری است. این روزها در شهر قم بیلبوردهای بزرگ با تصاویر آن مرحوم و مرحوم آیت الله العظمی فاضل لنکرانی جلوه می کند. تصاویری که یک سال پیش برای مجلس ترحیم و این روزها برای سالگرد آیت الله بهجت تهیه شده است، به لحاظ هنری و ادبی در قم بی سابقه است.

حجت الاسلام محمدی ری شهری از شاگردان آیت الله بهجت هم در تقدیر از استادش کتابی را با عنوان «زمزم عرفان» منتشر نموده است. ری شهری در بخشی از این کتاب خوابی را از آیت الله بهجت نقل کرده که مربوط به دو سال پیش از حوادث پس از انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری، یعنی سال ۸۶ است: «آقای خمینی را در خواب دیدم که جلوی من نشسته، ولی ضعیف و رنجور. ناگهان سکته کرد و از دنیا رفت. این بدان معنا است که نهضت ایشان تاکنون بوده، ولی دچار مشکل می‌شود. برای پیشگیری از آسیب دیدن نهضت به آقای خامنه‌ای پیغام دادم که من برای پیشگیری از آسیب‌ها اقداماتی انجام داده ام؛ لیکن خود ایشان هم باید کارهایی را انجام دهد…»


اگر چه یک سال از رحلت آیت الله می گذرد اما هنوز هم خاطره این روزها در یادها زنده است. سال گذشته در چنین روزهایی شهر قم حال و هوای دیگری داشت و مردم از سراسر کشور راهی قم شدند تا در تشییع پیکر آیت الله العظمی بهجت شرکت نمایند. جمعیت زیادی به قم آمدند و پیکر آیت الله را تشییع نمودند. اگر چه با درگذشت این مرجع تقلید شیعیان احتمال می رفت که دفتر وی نیز بسته شود، اما در این یک سال بیت آیت الله هنوز خبرسازی خود را حفظ کرد. پس از رحلت آیت الله، بحث اصلی بر سر آن بود که مقلدان وی به چه کسی رجوع کنند. طیف وسیعی از جوانانی که به دنبال حفظ معنویت بودند از آیت الله بهجت تقلید می کردند. بر اساس فتاوای فقهی، پس از درگذشت یک مرجع تقلید، مقلدانش باید از مرجع تقلید زنده تقلید نمایند:«از مجتهدى مى توان تقلید کرد که مرد، بالغ، عاقل، شیعه دوازده امامى، حلال زاده، زنده و عادل باشد .» البته اگر مرجع تقلید زنده اجازه بقا بر تقلید از میت را داد، می توانند به تقلید خود از مرجع رحلت شده ادامه دهند.

کمتر از یک ماه پس از رحلت آیت الله بیانیه از طرف دفترشان صادر شد که مشخص می کرد مرجع اعلم به نظر خود مرحوم آیت الله بهجت آیت الله شیخ علی صافی گلپایگانی است. آیت الله صافی گلپایگانی در گلپایگان زندگی می کرد و حاضر نشد حتی پس از مرجعیت نیز شهرش را ترک نماید. پس از این بیانیه، گروهی از مقلدان آیت الله بهجت به آیت الله صافی گرویدند و در طول این مدت شهریه (کمک هزینه تحصیلی که مراجع به طلاب می دهند) آیت الله بهجت با اجازه آیت الله صافی گلپایگانی، بدون هیچ کسری پرداخت می شد.

چند روز پس از درگذشت آیت الله العظمی منتظری، آیت الله العظمی صافی نیز از دنیا رفت. آیت الله لطف الله صافی گلپایگانی، نماز را بر پیکر برادر بزرگترش اقامه نمود. و باز هم بحث ها و گمانه ها درباره دفتر آیت الله بهجت بالا گرفت.

این بار نوبت به آیت الله محفوظی رسید تا دفتر مرحوم آیت الله العظمی بهجت را سرپا نگه دارد. آیت الله عباس محفوظی از اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، مجلس خبرگان رهبری و از اعضای سابق شورای انقلاب فرهنگی است. آیت الله محفوظی همچون مرحوم آیت الله بهجت و آیت الله علی صافی گلپایگانی، از مراجع سنتی قم محسوب می شود. وی در جریان حمایت فائزه هاشمی از دوچرخه سواری بانوان در اواسط دهه هفتاد طی یک سخنرانی در مجلس خبرگان رهبری به این مسأله اعتراض نمود.

سال گذشته و در وقایع پیش از انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری ایران، درست در زمانی که نامه ای با امضای آیت الله یزدی مبنی بر حمایت جامعه جامعه مدرسین از محمود احمدی نژاد منتشر شد، اخباری مبنی بر مخالفت برخی اعضای عالی رتبه جامعه مدرسین از جمله آیت الله محفوظی با این تصمیم منتشر شد. حدود سه هفته بعد، یعنی درست پس از مناظره جنجالی مهندس میرحسین موسوی و دکتر محمود احمدی نژاد نام آیت الله عباس محفوظی در بیانیه ۵۰ تن از علمایی به چشم می خورد که سخنان احمدی نژاد را خلاف شرع تلقی کرده بودند.

در جریان دیدار حجت الاسلام مهدی کروبی از خانواده مرحوم آیت‌الله مهدی قاضی، نماینده امام (ره) در استان لرستان و بنیان گذار دانشگاه قم، طی دیداری با آیت الله محفوظی، وی را در جریان مسائل پس از انتخابات قرار داد. چندی بعد، آیت الله محفوظی پس از درگذشت آیت الله العظمی منتظری به همراه حاج شیخ علی بهجت، فرزند آیت الله برای تسلیت به دفتر آیت الله منتظری رفتند. آیت الله محفوظی چند روز بعد نیز به گزارش ایرنا در جمع گروهی از طلبه ها گفت: آنکه از همه لایق تر، برتر، شایسته تر و به انقلاب وفادارتر است، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای است. وی همچنین در این سخنرانی از برخی شعارهای معترضین انتقاد کرد.

به هر حال اکنون فقدان آیت الله العظمی بهجت در قم، همچون نبود دیگر علمایی که عمری در حوزه ریشه دوانده بودند، خلأ بزرگی است که نمی توان به سادگی جای آن را پر کرد.

پی نوشت: سال گذشته در صفحه حوزه روزنامه اعتماد ملی به همت دوستان، صفحه ای به یاد آیت الله العظمی بهجت اختصاص دادیم که می توانید از اینجا دریافت کنید.

  

شاگردان آیت الله بهجت

bahjat-doa

سید مرتضی ابطحی: اطلاع از نام کامل شاگردان آیت الله العظمی بهجت با توجه به تعداد زیاد شاگردان ایشان و منابع اطلاعاتی محدود کار آسانی نیست. در این نوشتار سعی شده است تا براساس اطلاعات موجود، علاوه بر ذکر اسامی بعضی از چهره های شاخص شاگردان ایشان، شناخت اجمالی از این شاگردان ارائه دهیم:

  1. محمد تقی مصباح یزدی: وی که یکی از شاگردان اصلی آیت الله بهجت محسوب می شود، علاوه بر عضویت در مجلس خبرگان رهبری، ریاست شورای عالی مجمع جهانی اهل بیت و موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی را نیز بر عهده دارد.
  2. علی اکبر مسعودی خمینی : وی در حال حاضر تولیت حرم حضرت معصومه (س) را به عهده دارد.
  3. مرحوم سید مهدی روحانی: او نماینده خبرگان قم و از اعضای بلندپایه جامعه مدرسین بود. خانواده روحانی از خانواده های سرشناس قم محسوب می شوند. دو پسر عموی سید مهدی یعنی، سید محمد و سید صادق روحانی از عالمان سرشناس قم هستند.
  4. ابوالقاسم خزعلی: وی علاوه بر عضویت در مجلس خبرگان قانون اساسی، به طور متوالی در سه دوره به نمایندگی مجلس خبرگان از سوی مردم خراسان انتخاب شد. وی همچنین از اعضای جامعه مدرسین و شورای نگهبان قانون اساسی بوده است. وی در مجلس ختمی که از سوی جامعه مدرسین برگزار شد، گفت: «پس از فوت آیت الله العظمی بروجردی قم شاهد چنین تشییع جنازه ای نبود.»
  5. محمد ری شهری: وی تولیت آستان امامزاده عبدالعظیم شهر ری و رییس موسسه فرهنگی دانشگاه دارالحدیث. وی علاوه بر آن در حال حاضر سرپرست حج و اوقاف نیز است. ریاست دادگاه انقلاب ارتش، وزیر اطلاعات، دادستان کل کشور، دادستان ویژه روحانیت، نمایندگى مردم تهران در مجلس خبرگان رهبرى از جمله مسئولیت های پیشین وی محسوب می شوند.
  6. سید محسن موسوی گرگانی: وی از اساتید حوزه علمیه قم است که در حال حاضر علاوه بر تدریس خارج فقه و اصول به تدریس فلسفه نیز مشغول است.
  7. مرحوم علی پهلوانی تهرانی: از روحانیونی که بیشتر جنبه عرفانی داشت. وی مدت ۴۰سال در محضر علامه طباطبایی حضور یافت؛ مجموعه از نوشته های علامه تفسیر اشعار حافظ توسط آن مرحوم گردآوری و به انتشار رسید.
  8. محمدهادی فقهی نیز نویسنده و مترجم و کتب و مقالات دینی است. وی کتاب سنن النبی علامه طباطبایی را که مجموعه ای از کارهای پیامبر اکرم است به فارسی ترجمه کرده است.
  9. محمد حسن احمدی فقیه یزدی از اساتید حوزه قم است که از بیش از سی تن از عالمان دینی اجازه اجتهاد دارد. وی در روش اجتهاد خود تأکید خاصی بر قرآن دارد.
  10. محمد حسین احمدی فقیه یزدی.  برادر محمد حسن احمدی فقیه یزدی  است که هر دو از عالمان سرشناس یزدی هستند.
  11. مهدی هادوی تهرانی. او علاوه بر تدریس دروس خارج در حوزه علمیه قم، با دانشگاهها و مراکز آموزش عالى کشور همکارى علمى دارد. وى عضو شوراى بررسى متون علوم انسانى وزارت علوم، تحقیقات و فناورى و رئیس گروه فقه و حقوق این شورا و عضو شوراى علمى کارشناسى ارشد فلسفه علم دانشگاه صنعتى شریف است.
  12. محمود امجد.  استاد اخلاق مشهور ۷۰ ساله که علاوه بر درس آیت الله بهجت از محضر حاج آقا حسین فاطمی ، و آیت الله بهاءالدینى و علاّمه طباطبایى استفاده نمود. وی که هم اکنون تهران است، جزء روحانیون متنفذ در بین قشر جوان دانشجو و روحانیون جوان قم محسوب پمی شود. امجد مدتی امام جماعت کوی دانشگاه تهران بود.
  13. عزیزالله خوشوقت، از اساتید اخلاق شناخته شده حوزه علمیه تهران است. وی از لحاظ سیاسی از منتقدان جدی سید محمد خاتمی به شمار می رود. او در نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری از حامیان احمدی نژاد بود. وی در انتخابات خبرگان رهبری کاندیدای رایحه خوش خدمت در تهران بود ولی در رأی کافی نیاورد. دختر وی عروس آیت الله خامنه ای می باشد.
  14. سید مصطفی خامنه ای: وی فرزند آیت الله خامنه ای و داماد آیت الله خوشوقت است.
  15. سید صابر جباری: وی چندین دوره خبرگان بوده و در حال حاضر نیز نماینده خبرگان رهبری و امام جمعه بهشهر است.
  16. حسن لاهوتی: وی از روحانیون مبارز  انقلابی بود که به دستور امام خمینی برای تبلیغ دینی به گرمسار رفت و آنجا فعالیت نمود. وی از هواداران سازمان مجاهدین خلق در سال های پیش از انقلاب بود. در عین حال او پس از اعلام تغییر ایدئولوژی سازمان، بیانیه ای علیه سازمان مبنی بر نجس بودن مجاهدین را امضا کرد. لاهوتی در سال ۶۰ به طرز مشکوکی از دنیا رفت.
  17. سید رضا حسینی نسب: وی در حال حاضر مقیم کشور کانادا است. مدیریت و امامت مرکز اسلامی هامبورگ تا سال ۱۳۸۲ بر عهده او  بود.
  18. حجت الاسلام  عبدالمجید رشید پور نویسنده کتب و  مقالات دینی است.
  19. مختار امینیان از نمایندگان خبرگان رهبری در استان گیلان است.
  20. مرحوم صادق احسان بخش: وی پس از اخذ لیسانس از دانشگاه معقول و منقول به قم آمد و درس طلبگی خواند. او  امام جمعه سابق رشت و از اعضای مجلس خبرگان بود.
  21. زین العابدین قربانی : امام جمعه فعلی رشت
  22. هادی قدس.
  23. سید رضا خسروشاهی.
  24. اسماعیل عابدی.
  25. عزیز علیاری
  26. سید محمد مؤمنی
  27. حسین مفیدی
  28. محمد کریم پارسا
  29. جواد محمد زاده تهرانی
  30. شهید نمازی شیرازی
  31. محمد ایمانی


این نوشته در اعتماد ملی

نوشته شده در  پنجشنبه ۴ تیر۱۳۸۸ساعت ۰:۲۹